Overschie krijgt flinke beuk op de neus

De vierde ronde KNSB bracht weinig vertier. Tegen Charlois Europoort 2 leed Overschie een flinke nederlaag. Schakers houden niet van kansloze nederlagen. Kansvolle nederlagen, daar kan een schaker wel wat mee. Dan wordt er nog lang na afloop vol bravoure gesproken. “We hadden ook gewoon 7-1 kunnen winnen” hoor je vaak. Maar kansloos? Nee, daar worden wij niet blij van. Nu denkt u vast na deze inleiding dat de nederlaag tegen Charlois kansloos was. We gaan in ieder geval een poging doen om er een kansvolle nederlaag van te maken.

Dat gaat niet lukken op bord 7, waar Ernst de zwarte stukken had. Kort na de opening moest hij min of meer een pion opgeven en rond zet 15 had zwart een ruïne in handen. Wit had op alle plekken op het bord wind mee. Met een pion meer, het voordeel van de eerste zet en stukken die ieder voor zich een superkracht leken te hebben, tikte wit onze man snel van het bord: 0-1.

Op bord 1 speelde Marcel gedurfd. Hij trok zich niets aan van het verschil in rating. Optisch zag het er best goed uit voor zwart. Maar ergens was opeens al het venijn uit de stelling en toen bleek dat wit zich wel gewoon aan de Gouden Regels had gehouden en zwart niet. De witte stukken gingen als een mes door de boter in het centrum en de onveilige zwarte koning was het mikpunt. Met een paar krachtzetten bracht Charlois de stand op 0-2. Op de kansloos/kansvol schaal zouden we met enige fantasie deze partij nog kunnen inbrengen, maar eerlijk gezegd vraagt dat net iets te veel aan fantasie. Dat geldt niet voor de volgende pot.

Aan bord 3 zette Q de partij met de zwarte stukken actief en fris op. Enkele zetten na de opening kreeg hij aanval op de witte koning. Zwart kreeg groot tot winnend voordeel. Wat toen gebeurde is leerzaam voor alle schakers. Aanvallers willen blijven aanvallen. Dat is vaak goed. Behalve wanneer het niet goed is. Soms moet je namelijk heel droog je aanval gebruiken om met winnend voordeel een supersaai midden- en eindspel in te gaan. Dat had Q kunnen doen door in plaats van een aanvallende paardzet richting de witte koning te kiezen voor een paardzet die een belangrijke centrumpion zou elimineren. Helaas werd dit gemist, de aanval liep dood en wit kon met rente en een tegenaanval fors materiaal winnen. Voor de vorm werden nog wat zetten gespeeld, maar de uitslag stond vast: rond 4 uur stond het al 0-3 voor Charlois.

Circa een half uur later was het 1-5. Erik leek al heel snel het openingsvoordeel van wit geneutraliseerd te hebben en menigeen verwachte een puntendeling op bord 5. Naarmate de partij vorderde werden de ruimte voor wit en een sterk paard steeds een beetje meer gevaarlijk. Toen ook nog een toren van wit op bezoek kwam, moest Erik een pion opgeven en een hopeloos eindspel aangaan van een sterk paard tegen een zwalkende loper. Dat bleek te veel: 0-4. Naast hem speelde Robert met wit en hij zette tegen half 5 Overschie voor het eerst op het scorebord. Na een rustige, symmetrische opening, was er een bizar complexe fase in het middenspel. De engine vindt daar een voor zwart kansrijk pionoffer, maar wij stervelingen hadden daar niet echt naar gekeken. Toen de rookwolken opgetrokken waren kwam er een stelling op het bord waar Robert zich thuis in voelt: water persen uit steen. Mede door wat tijdnood aan de zijde van de tegenstander en een leuke wandeling van de witte koning, kon wit de druk handhaven en plots stortte de zwarte stelling in: 1-4.

Cor speelde op 8 en net als zijn eigen looks oogde het allemaal best aantrekkelijk voor wit. Na zo’n zin weet je min of meer al dat de realiteit anders is. Voor de duidelijkheid, dan hebben we het alleen over het schaken. Het was een complex potje waarbij elk stuk had bedacht om op een plek te gaan staan die net niet helemaal logisch leek. Daardoor bleef het lang onduidelijk. Achteraf, het moment doorgaans om een koe in de kont te kijken, liet de engine weten dat wit vrijwel de hele partij minder stond. Cor speelde niet met die kennis, sterker, hij dacht zeker kansen te hebben. Dat maakte het voor beide spelers lang leuk en spannend, maar door een flinke misser op het einde was het opeens over en uit: 1-5.

Alleen Henk en Albert waren nog bezig. Beiden stonden compleet gewonnen en het leek een kwestie van tijd te zijn dat we konden gaan beginnen aan het opruimen van de zaal. Henk was het daarmee eens. Hij had twee pionnen meer en moest even nauwkeurig manoeuvreren om dat in een eindspel met gelijke lopers te verzilveren. Van de opening heb ik weinig begrepen maar ik heb alle verslagen van de afgelopen 22 jaar erop nagekeken en voor zover ik heb kunnen ontdekken is er nog nooit een opening van Henk begrepen. Behalve door Henk en juist dat is zijn fraaie schaakkracht. Een leuk moment tegen het einde van de partij was dat zwart een soort afwikkeling van de torens opzocht waarbij ruil de zwarte koning erg actief zou maken. Na enig rekenwerk nam Henk de ruil aan. Een paar zetten later bleek dat de zwarte koning zich opeens aan de verkeerde kant van het bord bevond en Henk’s pionnen waren niet te stoppen: 2-5.

Albert had op bord 2 de sterkste man aan de zijde van Charlois tegenover zich. Na een Franse opening ontstond er een ingewikkelde strijd op de damevleugel. Albert speelde erg sterk en wist steeds problemen op te werpen voor zwart. Misschien wil hij zijn partij nog eens publiceren met een analyse al zullen we dan eerst wel als Overschie een datacentrum moeten opkopen. De partij heeft namelijk iets van 150 zetten geduurd! Nadat Overschie 2 en 3 al enige tijd klaar waren, de meeste spelers aan de aardappels thuis zaten, dachten de overgebleven schakers rond de klok van 18.00/18.30 uur: dit is het moment dat Albert zijn mooie scalp gaat binnenhalen.



In deze stand zijn er twee zetten die relatief ‘eenvoudig’ (wat is na 5 uur spelen nog eenvoudig te noemen?) winnen: d8D en Tf5. In beide gevallen moet de zwarte toren de pion pakken. Natuurlijk zijn de zwarte pionnen al best ver, maar verrassend genoeg zijn ze binnen enkele zetten te stoppen. Bijvoorbeeld: d8D Txd8; Txd8 h3; Kxd5 g4; Te1 g3; Ke4 en hoewel zwart dan pionnen op g3 en h3 heeft, staat de witte toren ze op te wachten en de witte koning is voldoende in de buurt om ze op te gaan snoepen.

Na Tf5 is het eigenlijk nog iets meer technisch omdat zwart dan ook zijn toren moet geven, maar ook dat leidt ertoe dat de toren en koning gezamenlijk de pionnen van zwart tegen houden.

Albert speelde echter Tf6. De engine geeft dan nog steeds aan dat wit gewonnen staat, maar omdat beide partijen een dame halen, is het veel meer ingewikkeld. Kijk bijvoorbeeld maar even hoe het pakweg 10 zetten later stond:

Nog steeds is dit in theorie voor wit gewonnen, maar het is echt enorm lastig. Zwart kan namelijk 786 keer schaak geven. Het plan voor wit is natuurlijk om de pion naar voren te krijgen en zich zodanig tegen de schaakjes te beschermen, dat dat ook kan. Albert kwam een heel eind op weg, maar ergens rond de klok van half 8, nadat de spelers waarschijnlijk nog eens 70 zetten verder waren, berustte Albert in remise. Zelfs de slotstelling was nog gewonnen voor wit, al weten de geleerden niet zeker of de 50-zetten regel nog van invloed kon zijn. Natuurlijk is remise een mooi resultaat, maar er had echt meer in gezeten. Het bracht de eindstand op 2,5-5,5.

Was de nederlaag kansloos? Als we doen wat alle schakers doen (“ik had kunnen winnen als …”), dan zou je “nee” moeten zeggen. Albert en Q stonden gewonnen en hadden 2 punten in plaats van een halfje kunnen halen waarmee we op een 4-4 waren gekomen. De winst van Robert had ook een halfje kunnen zijn, maar daar tegenover stond dat bij Erik lange tijd remise ook waarschijnlijk was. Kortom, we leden een kansvolle nederlaag. Op naar de laatste ronde van het jaar 2026!

Back to Top